चीनको अर्थतन्त्रमा ठूलो धक्का! विदेशी लगानी ५१% ले जाँदा–जाँदै, अर्थविद्हरूले भने– “यो त अब संकटको नयाँ चरण हो”
चीनको अर्थतन्त्रबारे विश्वभर पुनः गम्भीर चेतावनीको घण्टी बज्यो—किनकि नयाँ तथ्याङ्कले देखाएको छ कि देशमा आउने विदेशी प्रत्यक्ष लगानी (FDI) एकै वर्षमा ५१ प्रतिशतले घटेको छ। एसियाको आर्थिक इन्जिन मानिने चीनमा लगानीमा आएको यो भीषण गिरावटले वैश्विक बजार, आपूर्ति शृंखला, र एशियाली अर्थतन्त्रहरूमा व्यापक प्रभाव पार्ने विश्लेषणहरू बाहिरिएका छन्।
निकी एशियाका अनुसार, लगानीकर्ताहरू चीनबाट तीव्र रूपमा बाहिरिन थालेका छन्। आर्थिक सुस्ती, रियल–एस्टेट संकट, युवा बेरोजगारीको उछाल, तथा राष्ट्रपति सी जिनपिङका कडा नियन्त्रणयुक्त नीतिहरूले विदेशी लगानीकर्तामा अविश्वास र जोखिम बढाएको बताइएको छ।
विशेषज्ञहरू भन्छन्—“FDI घट्नु भनेको भविष्यमा उत्पादन, रोजगारी, टेक्नोलोजी ट्रान्सफर र आर्थिक गतिशीलतामा ठूलो असर पर्नु हो। चीन अहिले आर्थिक संक्रमण होइन, संरचनात्मक संकटतर्फ जाँदैछ।”
अमेरिका–चीन व्यापार तनाव, उच्च प्रविधिमा प्रतिबन्ध, तथा नयाँ सुरक्षा नियमनहरूले पनि विदेशी कम्पनीहरूले कारखाना, उत्पादन लाइन र मुख्यालय दक्षिण–पूर्व एशियातिर सार्ने निर्णयलाई तीव्र बनाइरहेको छ। चीनबाट हटिरहेका धेरै कम्पनीहरू भारत, भियतनाम, इन्डोनेसिया, र मेक्सिको जस्ता मुलुकमा सर्ने क्रम बढ्दैछ।
विदेशी लगानीमा यस्तो विशाल गिरावट १९९० को दशकपछि पहिलोपटक देखिएको हो, जसले चीनको ‘विश्व उत्पादन केन्द्र’ भन्ने पहिचानलाई चुनौति दिएको छ।
अर्थविद्हरू चेतावनी दिन्छन्—यदि यो क्रम रोकिएन भने चीनको विकासदर दीर्घकालीन रूपमा कमजोर हुन सक्छ, जसको असर अन्य देशले निर्यात, कच्चा पदार्थ आपूर्ति, र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा अनुभूति गर्नेछन्।
नेपालका लागि पनि यसको प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष प्रभाव पर्न सक्छ।
- चीनमा उत्पादन घटेमा आयात मूल्य बढ्न सक्छ,
- पर्यटन–आधारित व्यवसायमा असर पर्न सक्छ,
- र BRI तथा ऊर्जा–परियोजनाहरूमा ढिलाइ सम्भावित देखिन्छ।
विश्व अर्थतन्त्र चीनको नीतिगत दिशा, लगानी वातावरण र आगामी सुधार योजनातर्फ टोलाइरहेको छ—किनकि चीनको आर्थिक हिच्किचाहटले केही समयमै क्षेत्रीय व्यापार नक्सा नै फेरिन सक्छ भन्ने विश्लेषण पनि बढ्दै गएको छ।
