अति भयो! NDH मसला काण्ड: राष्ट्रपति नै तारो! ठगी, राजनीतिक गठजोड! नेताको भाउ कति?
काठमाडौं, नेपाल – तपाईं हाम्रो भान्सालाई पिरो-अमिलो बनाउने मसला बजारमा यतिबेला NDH नामक एक ब्राण्डले राजनीतिक बजारलाई नै 'मसलेदार' बनाएको छ। हद त तब भयो जब यो ब्राण्डले आफ्नो फेसबुक पेजको प्रोफाइल तस्वीरमा नेपालका वर्तमान राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलको फोटो राख्दै आफूलाई 'सर्वोच्च राष्ट्रपति मसला' को रूपमा प्रस्तुत गर्ने धृष्टता गर्यो! यो त सुरुवात मात्र हो, यस ब्राण्डले भारतको चर्चित MDH मसलासँग नामदेखि प्याकेजिङसम्म गरेको भद्दा नक्कल र देशका शीर्ष भनिने नेताहरूलाई आफ्नो प्रचारमा देखाएर बौद्धिक चोरी र नैतिक व्यापारको खिल्ली उडाएको छ। यो प्रकरणले राजनीति र व्यापारबीचको साठगाँठ कतिसम्म निर्लज्ज हुन सक्छ भन्ने गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।
MDH मसला चाख्ने वा देख्ने जो कोहीलाई पनि NDH को प्याकेट हेर्दा दुरुस्तै उस्तै लाग्नु स्वभाविकै हो। तीन अक्षरको नाम, प्याकेटको डिजाइन, र अक्षर लेख्ने शैलीसमेत भारतको त्यही पुरानो र प्रतिष्ठित ब्राण्डसँग मिल्दोजुल्दो छ – यो कुनै सिर्जनात्मक प्रेरणा नभई सोझै नक्कल गरेको प्रष्टै देखिन्छ। यसलाई कतिपयले 'बौद्धिक दरिद्रता' वा 'सिर्जनात्मक अल्छीपना' को संज्ञा दिएका छन्। यस्तो नक्कल गर्ने प्रवृत्तिले नेपालमा मौलिक सोच र नयाँपनको खडेरी मात्र देखाउँदैन, बरु आफ्नै खुट्टामा उभिन खोजिरहेका सक्कली नेपाली उद्यमी र ब्राण्डहरुको ढाड सेक्ने काम पनि गर्दछ।
यो ब्राण्डको राजनीतिक पहुँच र प्रचारको भोक यतिमै सीमित छैन। राष्ट्रपतिज्यूको तस्बिरलाई आफ्नो पहिचान बनाएको NDH मसलाले यसअघि गृहमन्त्री रमेश लेखकलाई आफ्नो प्रवर्द्धनात्मक सामग्रीमा देखाएर विवाद सिर्जना गरिसकेको थियो। मे ७ तारिख राति ८:१० बजे पोष्ट गरिएको उक्त सामग्रीमा गृहमन्त्री लेखक NDH मसलाको बट्टा समातेका प्रवर्द्धकको साथमा देखिएका थिए।
यो सूची लामै छ, र दिन प्रतिदिन बढ्दो देखिन्छ। NDH को सामाजिक सञ्जालका पानाहरू पल्टाउँदा देशका अनेकौं 'ठूला' भनिने नेताहरू उनीहरूको मसलाको प्रचारमा मुस्कुराइरहेका वा मसला ग्रहण गरिरहेका देखिन्छन्। यसमा पूर्व प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा र प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली, नेपाली कांग्रेसका नेता गणेश लामा, पूर्व मन्त्री राजकिशोर यादव, चर्चित उद्योगपति विनोद चौधरी, र सांसद गगन थापा लगायत अन्य थुप्रै व्यक्तिहरूको तस्बिर दुरुपयोग गरिएको छ (सामाजिक सञ्जालमा छ्याप्छ्याप्ती पोष्ट गरिएका तस्बिरहरू यसका प्रमाण हुन्)। यस्तो लाग्छ, NDH मसलाले नेपालका कुनै पनि राजनीतिक दल वा विचारधाराका नेतालाई आफ्नो 'सेलिब्रेटी एण्डोर्सर' बनाउन बाँकी राखेको छैन।
यी गतिविधिले आम नागरिकको मनमा अनेकौं गम्भीर प्रश्न उब्जाएको छ: १. देशको सर्वोच्च पद राष्ट्रपतिदेखि लिएर गृहमन्त्री, पूर्व प्रधानमन्त्रीहरू र सांसदहरूसम्म एउटा निजी व्यापारिक कम्पनीको प्रचारमा किन र कसरी देखिए? के यो उनीहरूको पदको गरिमा अनुकूल छ? २. के यी प्रतिष्ठित व्यक्तित्वहरूले आफ्नो तस्बिर यसरी व्यावसायिक विज्ञापनमा, अझ राष्ट्रपतिको हकमा त पेजको प्रोफाइल तस्वीर नै बनाउन, लिखित वा मौखिक सहमति दिएका हुन्? वा, उनीहरूको पद र प्रतिष्ठाको दुरुपयोग गर्दै कम्पनीले अनुमतिबिना नै यो सब गरिरहेको हो? ३. अनि NDH मसलाले आफूलाई 'नेपालको नम्बर १ ब्राण्ड' भनेर जुन ढोल पिटाइरहेको छ, त्यो कुन विश्वसनीय सर्वेक्षण, तथ्यांक वा आधिकारिक प्रमाणका आधारमा हो? कि यो पनि उपभोक्तालाई भ्रममा पार्ने एउटा फन्डा मात्र हो? कम्पनीले यसबारे कुनै चित्तबुझ्दो जवाफ दिएको छैन।
यसरी समाजमा मानिएका, विशेषगरी सत्ता र शक्तिको ओहोदामा बसेका वा सार्वजनिक विश्वास जितेका व्यक्तिहरूसँग – अझ राष्ट्रप्रमुखसँगै – टाँसिएर आफ्नो ब्राण्डको प्रचार गर्नु NDH को सोझो तर अनैतिक बजारीकरणको पराकाष्ठा हो। मानिसहरूले विश्वास गर्ने अनुहारहरू देखाएर, NDH मसलाले आफ्नो मौलिकतामाथिको प्रश्नलाई ढाकछोप गर्दै नक्कली वैधता र विश्वसनीयताको खोल ओढ्ने कुटिल प्रयास गरिरहेको प्रष्ट छ।
यस्ता गतिविधिले हाम्रो बजार र राजनीतिमा निगरानी कति फितलो छ भन्ने मात्र होइन, राजनीतिक संरक्षणको खेल कतिसम्म मौलाएको छ भन्ने पनि देखाउँछ। सरकारी ओहोदाका व्यक्तिहरू नै यसरी खुलेआम निजी व्यवसायको प्रचारमा लाग्दा स्वार्थ बाझिने र शक्तिको दुरुपयोग हुने गम्भीर खतरा रहन्छ। सोझा उपभोक्ताहरू यस्ता प्रचारबाट भ्रमित भई, ‘ठूलै मान्छेले प्रचार गरेको, पक्कै राम्रो होला’ भनेर नक्कली वा कमसल वस्तु किन्न पुग्ने जोखिम छ। यस्तो अभ्यासले इमानदार व्यवसायीलाई निरुत्साहित गर्ने, बजारमा अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा बढाउने मात्र होइन, राजनीतिको निष्पक्षतामाथि नै कालो धब्बा लगाउँछ। यसले के सन्देश दिन्छ भने, पहुँच र प्रभाव भए जे पनि गर्न सकिन्छ, जसले आम नागरिकको व्यवस्थाप्रतिको विश्वास नै डगमगाउँछ।
एकातिर जहाँ कहलिएको MDH 'अस्ली मसले सच सच' (साँच्चैको सक्कली मसला) का लागि चिनिन्थ्यो, त्यहीँ अर्कोतिर NDH मसला भने नेपालीहरूलाई 'अस्ली कन्फ्युजन पक्का पक्का' (साँच्चैको पक्का भ्रम) पस्किन तल्लीन देखिन्छ। बजारमा त कतिपयले ठट्टा गर्दै यतिसम्म भन्न थालेका छन् कि गृहमन्त्रीज्यूको कमाइ यही ब्राण्डमा लगानी भएको छ र कार्यकाल सकिएपछि उहाँ मसला व्यापारी बन्नुहुनेछ! NDH का यस्तै 'मसलेदार' हर्कतहरूले गर्दा नेपालको राजनीतिक वातावरण पनि अचाक्ली पिरो भएको टिप्पणी हुन थालेको छ। यस्तो लाग्छ, NDH हामीलाई राजनीतिक चास्नीको छिटा, सेलिब्रिटी मसलाको स्वाद, र स्व-घोषित महानताको ठूलो चम्चा सहितको परिकार दिनमै खुसी छ। सायद अर्को पटक, उनीहरूले आफूलाई 'गणतन्त्रको आधिकारिक शाही मसला' भनेर नामाकरण गर्नेछन्, प्रत्येक बट्टामा शीर्ष नेताहरूको सामूहिक तस्बिरसहित! अब त मानिसहरू यो मसलाको नाम नै 'नेपाली कांग्रेस मसला' राख्नुपर्छ भन्न थालेका छन्, ताकि गगन थापा जस्ता प्रमुख कांग्रेसी नेताहरू र अन्य कार्यकर्ताहरू नै यसको ब्राण्ड एम्बेसेडर बनिरहेकाले परम्परागत बास्नादार खसीको मासु पकाउन पाइयोस्।
